Rinsmastate Niet toegankelijk voor publiek
Zeventiende-eeuwse state met nog oudere voorganger. Na de Tweede Wereldoorlog opnieuw gebouwd na zeer ernstige oorlogsschade.
Voor het eerst wordt ‘Riensma gued’ in 1511 genoemd. Hiermee wordt waarschijnlijk een boerderij met landerijen bedoeld. In 1617 is hier een kostbaar nieuw huis met voor die tijd een rijk interieur gebouwd. De toenmalige eigenaar Hessel van Aysma verkocht het huis in 1746 aan Fecco Dominicus van Sytzama, afkomstig uit Friens. Fecco besloot een nieuw huis te bouwen vóór de bestaande state waarin een steen met het jaartal 1747 werd ingemetseld. Eind achttiende eeuw werden aan weerszijden van Rinsmastate twee bijgebouwen opgetrokken.
In 1843 liet Douwe Jan Vincent baron van Sytzama, net getrouwd en benoemd tot lid van de Provinciale Staten van Friesland, een nieuw huis bouwen door Thomas Romein uit Leeuwarden. De architect ontwierp een rechthoekig neoclassicistisch gebouw van twee bouwlagen onder een kap. De gepleisterde voorgevel was zeven raamvakken breed. Boven de ingang was een balkon waarop openstaande deuren uitkwamen. De middenpartij werd met een halfronde bekroning geaccentueerd waaronder de wapensteen van de familie werd geplaatst.
De laatste eigenares uit die familie, Wilhelmina Christina, richtte een stichting tot instandhouding van Rinsmastate op. Na haar overlijden diende de state als bejaardentehuis. In 1944 werd de state door een bom getroffen, waarbij het gebouw onherstelbaar werd beschadigd. (Zie ook: Bewoners).
In 1947 werd het huidige ongepleisterde gebouw met eveneens twee bouwlagen en zeven raamvakken opgetrokken. Van 1972 tot 1999 diende het gebouw als gemeentehuis van Dantumadeel. Sinds 2003 is de gerestaureerde Rinsmastate met park in particulier bezit; tot 2009 was bankier Dirk Scheringa eigenaar. Nu is het in handen van een Russische eigenaar.
Rond de state is een aanzienlijk park gelegen.
In 1746 kocht Fecco van Sytzama de state. Zijn familie bewoonde de Beslingastate in Friens. Fecco werd in 1755 in Friens begraven. De kerk aldaar toont verscheidene indrukwekkende rouwborden, waaronder die van Fecco Dominicus van Sytzama, 'heer van Rinsmastate enz. enz.'
Jouke H. Dantuma op Facebook, Ald Driezum - Wâlterswâld:
Na het overlijden (1931 in Haarlem) van de laatste adellijke bewoonster, Wilhelmina Christina Haitsma Mulier - barones van Sytzama, kwam Rinsma State volgens haar testament in handen van de Van Sytzama Stichting, die zij had opgericht. Zij wees de burgemeester en wethouders van Dantumadiel aan als regenten, waarmee het beheer van het landgoed in handen van de gemeente kwam.
In die tijd was de zorg voor armen aan verandering onderhevig. Het was niet langer alleen een kwestie van kerkelijke steun of liefdadigheid; ook de nationale overheid begon een rol te spelen. De Armenwet van 1912 verplichtte elke gemeente een Algemeen Armbestuur op te richten, dat verantwoordelijk was voor de opvang van behoeftigen. De belangrijkste reden dat Rinsma State een bejaardentehuis werd, was dat zowel de gemeente Dantumadiel als het Burgerlijk Armbestuur onvoldoende middelen hadden voor huisvesting en opvang van armlastige ouderen. De legaten van de Van Sytzama-familie, oorspronkelijk bedoeld als liefdadigheid, werden zo ingezet om een overheidstaak te vervullen. Dat volgens het testament de katholieke medebewoner hiervan uitgesloten moest blijven, was een curiositeit van de protestantse familie Van Sytzama, waar de regenten stilzwijgend aan voorbijgingen. Tot eerste directrice stelde het Armbestuur Hendrika Baarsma uit De Westereen aan.
Hoogtepunt in de ruim twintig jaar dat Rinsma State als tehuis voor ouden van dagen heeft gefungeerd, was het bezoek van koningin Juliana en prins Bernhard op 26 september 1950. Hoe lang dit bezoek precies duurde, weet ik niet, maar volgens het draaiboek slechts acht minuten. Dieptepunt was de brand in de nacht van 19 op 20 februari 1944, veroorzaakt door een afgeworpen bommenlading van een Engels vliegtuig. Het middengebouw brandde daarbij volledig uit. Wonder boven wonder vielen er geen directe dodelijke slachtoffers.
